Jesse Livermore coi đầu cơ là một “công việc kinh doanh” nghiêm túc, không phải là một trò cờ bạc. Khác với các lý thuyết kinh tế phức tạp, ông phát hiện ra rằng thị trường chứng khoán được thúc đẩy bởi bản chất con người (tham lam, sợ hãi, hy vọng, và thiếu hiểu biết) – thứ không bao giờ thay đổi. Do đó, các mô hình giá luôn lặp đi lặp lại. Để am hiểu sâu sắc triết lý của Jesse Livermore, chúng ta sẽ mổ xẻ phương pháp của ông qua 3 trụ cột cốt lõi: Xác định thời điểm, Quản lý tiền bạc, và Kiểm soát cảm xúc.

Trụ cột 1: Xác định thời điểm và Hành động giá (Timing)

Livermore nhấn mạnh rằng “Thời điểm là tất cả. Bạn có thể đúng về hướng đi của cổ phiếu, nhưng nếu vào sai thời điểm, bạn vẫn sẽ mất tiền.

1. Phương pháp Giao dịch từ trên xuống (Top Down Trading – TDT): Trước khi mua bất kỳ cổ phiếu nào, bạn phải trải qua một quy trình kiểm tra nghiêm ngặt:

– Thị trường (The Market): Xác định xu hướng chung của thị trường đang đi lên, đi xuống hay đi ngang. Đừng bao giờ đánh lại thị trường, hãy đi theo “đường ít kháng cự”.

– Nhóm ngành (The Industry Group): Cổ phiếu không đi một mình, chúng đi theo nhóm ngành. Hãy chọn những cổ phiếu mạnh nhất trong những nhóm ngành mạnh nhất.

– Cổ phiếu chị em (Tandem Trading): Luôn theo dõi ít nhất hai cổ phiếu trong cùng một nhóm ngành để so sánh và xác nhận chuyển động của chúng.

2. Giao dịch tại Điểm Pivotal (Điểm then chốt): Livermore không bao giờ cố gắng mua ở đáy hay bán ở đỉnh. Ông chỉ hành động tại các Điểm Pivotal – thời điểm mà tâm lý thị trường trở nên hoàn hảo nhất để xác nhận xu hướng

– Điểm đảo chiều (Reversal Pivotal Point): Đánh dấu sự thay đổi của một xu hướng cơ bản, là điểm khởi đầu một xu hướng mới.

– Điểm tiếp tục xu hướng (Continuation Pivotal Point): Sau khi cổ phiếu tăng/giảm, nó sẽ có phản ứng điều chỉnh tự nhiên. Nếu sau đợt nghỉ ngơi này, cổ phiếu bứt phá đi tiếp xu hướng cũ, đó là điểm xác nhận cực kỳ an toàn để bạn mua gia tăng.

3. Bí ẩn của Khối lượng và Giá:

– Vượt đỉnh lịch sử (Breakout On A New High): Khác với đám đông thường sợ hãi khi giá lên đỉnh, Jesse Livermore coi việc cổ phiếu phá vỡ mức đỉnh cũ là tín hiệu mua tuyệt vời. Khi vượt đỉnh, cổ phiếu không còn nguồn cung treo lơ lửng từ những người đang “gồng lỗ” muốn bán hòa vốn, do đó nó có thể tăng giá rất mượt mà.

– Tín hiệu nguy hiểm (Đảo chiều trong ngày & Khối lượng lớn): Nếu một cổ phiếu đang tăng mạnh mẽ, đột nhiên có một ngày biến động bất thường (giá vọt lên cao nhưng đóng cửa lại giảm sâu) kèm theo khối lượng giao dịch khổng lồ, đó là tín hiệu cảnh báo cực kỳ nguy hiểm. Đây thường là dấu hiệu của sự “phân phối” – khi những nhà đầu tư lớn đang xả hàng cho đám đông.

Trụ cột 2: Quản lý Tiền bạc Nghiêm ngặt

Nguyên tắc quản lý vốn của Livermore được xây dựng trên những bài học đắt giá từ các lần phá sản của chính ông:

– Không bao giờ trung bình giá xuống: Đây là một trong những bài học quan trọng nhất. Khi mua một cổ phiếu và nó giảm giá, chứng tỏ phán đoán của bạn đã sai. Việc tiếp tục đổ thêm tiền vào một thỏa thuận thua lỗ là hành động cực kỳ ngu ngốc và tàn khốc.

– Chiến lược mua thăm dò (Trung bình giá lên): Nếu muốn mua 1.000 cổ phiếu, hãy bắt đầu mua thăm dò 200 cổ. Nếu giá giảm, hãy thoát ra. Nếu giá TĂNG (chứng minh bạn đúng), hãy mua tiếp 200 cổ ở mức giá cao hơn, và cứ thế tiếp tục. Bạn “trả thêm tiền” để mua lấy sự bảo hiểm rằng xu hướng đang đi đúng phán đoán.

– Quy tắc cắt lỗ 10%: Luôn thiết lập điểm dừng lỗ trước khi giao dịch. Tuyệt đối không bao giờ để khoản lỗ vượt quá 10% số vốn đầu tư của bạn. Các khoản lỗ nhỏ là chi phí kinh doanh, nhưng nếu bạn mất 50% vốn, bạn phải kiếm 100% chỉ để hòa vốn.

– Trích 50% lợi nhuận cất đi: Bất cứ khi nào bạn nhân đôi số vốn ban đầu hoặc chốt được một thương vụ lớn thành công, hãy rút ngay 50% tiền mặt ra khỏi tài khoản môi giới và cất vào nơi an toàn. Tiền trên tài khoản chỉ là con số, chỉ khi bạn rút ra, nó mới thực sự là tiền của bạn.

Trụ cột 3: Kỷ luật và Tâm lý học Đầu cơ

– Kiên nhẫn là tiền: Livermore khẳng định: “Tiền không được tạo ra bằng việc suy nghĩ. Tiền được tạo ra bằng việc ngồi xuống và chờ đợi”. Lợi nhuận lớn nhất đến từ việc đứng ngoài thị trường ôm tiền mặt, kiên nhẫn quan sát cho đến khi tất cả các yếu tố thuận lợi nhất kết hợp lại (thị trường, nhóm ngành, điểm pivotal) mới bắt đầu “bóp cò.

– Từ bỏ hy vọng và sự bảo thủ: Đừng bao giờ làm một “nhà đầu tư dài hạn bất đắc dĩ” chỉ vì bạn lỡ đu đỉnh và hy vọng giá sẽ quay lại. Nếu thị trường đi ngược lại dự đoán của bạn, đừng tìm lý do TẠI SAO nó sai, việc nó đi ngược hướng đã là bằng chứng đủ để bạn bán cắt lỗ và thoát ra ngay lập tức.

– Thị trường không bao giờ sai: Đừng cãi lại thị trường. Không có thị trường tốt hay xấu, chỉ có vị thế đúng hoặc sai. Việc cố gắng dự đoán hành động của thị trường thông qua tin tức kinh tế, chính trị là vô nghĩa, vì thị trường luôn đi trước tin tức và phản ánh kỳ vọng trong tương lai, chứ không phản ánh hiện tại.

Tránh xa hoàn toàn MÁCH NƯỚC (Tips): Livermore ghét nhất những lời khuyên nội bộ. Các lãnh đạo công ty thường là những cổ đông luôn muốn bảo vệ giá trị doanh nghiệp, họ luôn tô vẽ bức tranh tốt đẹp ngay cả khi công ty đang lao dốc. Lời khuyên duy nhất bạn nên nghe là “hành động giá” hiển thị trên bảng điện tử, vì thị trường không biết nói dối.

Tóm lại: Để đầu tư như Jesse Livermore, bạn phải rèn luyện mình trở thành một người cực kỳ kỷ luật: “Đĩnh đạc, Kiên nhẫn và Im lặng. Bạn phải coi mình như một con diều hâu tĩnh lặng, theo sát mọi hành vi giá và khối lượng (những manh mối thực tế), kiên nhẫn chờ đợi Điểm Pivotal hoàn hảo, sẵn sàng mua đắt (vượt đỉnh) để bán đắt hơn, cắt bỏ những cổ phiếu yếu kém ngay lập tức (dưới 10%) và để cho khoản lợi nhuận tự sinh sôi.

Những kiến thức quan trọng này là những di sản trí tuệ của Jesse Livermore mà ông đã chia sẻ trong cuốn sách Cách thức kinh doanh và đầu cơ cổ phiếu,  giúp nhà nhà đầu tư tập trung vào việc biến đầu cơ thành một công việc kinh doanh nghiêm túc dựa trên sự thấu hiểu về bản chất con người và các mô hình giá lặp lại. Mục đích chính của cuốn sách là hướng dẫn nhà đầu tư cách phối hợp nhịp nhàng giữa phân tích kỹ thuật và kiểm soát cảm xúc nhằm đi theo “đường ít kháng cự” của thị trường. 

Happy Live team biên soạn

Có thể bạn quan tâm:

Cách thức kinh doanh và đầu cơ cổ phiếu! – How to trade in stocks

ĐẶT SÁCH