Nhiều người tin rằng muốn làm được việc gì đó, trước hết họ cần có động lực. Khi không có động lực, họ cho rằng việc trì hoãn là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, quan sát thực tế cho thấy điều ngược lại: động lực thường xuất hiện sau khi hành động đã diễn ra, chứ không phải trước đó. Hiểu sai mối quan hệ này khiến nhiều người mắc kẹt trong vòng lặp chờ đợi cảm xúc phù hợp, trong khi hành động lại là yếu tố quyết định để tạo ra chuyển biến thực sự. Bài viết này phân tích vì sao hành động tạo động lực, và tại sao bắt đầu dù chưa sẵn sàng lại là chiến lược hiệu quả hơn về mặt tâm lý.

VÌ SAO CHỜ CÓ ĐỘNG LỰC THƯỜNG DẪN ĐẾN TRÌ HOÃN?

Não bộ có xu hướng ưu tiên trạng thái thoải mái ngắn hạn. Khi một việc đòi hỏi nỗ lực, não sẽ tìm lý do trì hoãn nếu không có phần thưởng tức thời. Việc “chờ có động lực” thực chất là chờ một cảm xúc tích cực đủ mạnh để bù lại nỗi khó chịu khi bắt đầu. Tuy nhiên, cảm xúc này hiếm khi xuất hiện một cách tự nhiên. Kết quả là con người rơi vào trạng thái chờ đợi kéo dài, trong khi không có hành động nào diễn ra để tạo ra động lực thật sự.

HÀNH ĐỘNG TÁC ĐỘNG ĐẾN NÃO BỘ NHƯ THẾ NÀO?

Khi bạn bắt đầu một hành động, dù rất nhỏ, não bộ nhận được tín hiệu rằng tình huống này có thể kiểm soát được. Thay vì dự đoán rủi ro trong tưởng tượng, não chuyển sang xử lý dữ liệu thực tế. Quá trình này làm giảm lo âu và tạo cảm giác tiến triển. Chính cảm giác tiến triển, chứ không phải suy nghĩ tích cực, mới là yếu tố kích hoạt động lực. Do đó, hành động không cần hoàn hảo; nó chỉ cần xảy ra để phá vỡ trạng thái đứng yên.

VÌ SAO HÀNH ĐỘNG NHỎ LẠI TẠO RA ĐỘNG LỰC BỀN VỮNG?

Hành động nhỏ làm giảm ngưỡng kháng cự tâm lý. Khi yêu cầu cho bước đầu tiên đủ thấp, não không kích hoạt cơ chế phòng vệ mạnh. Một khi hành động đã diễn ra, dù kết quả còn hạn chế, não ghi nhận thành công ở mức tối thiểu. Chuỗi ghi nhận này tích lũy dần và hình thành động lực nội tại. Động lực lúc này không còn phụ thuộc vào cảm xúc, mà dựa trên trải nghiệm thực tế rằng “mình có thể làm được”.

HÀNH ĐỘNG TRƯỚC KHI TỰ TIN: MỘT NGUYÊN TẮC NGƯỢC ĐỜI

Trong nhiều trường hợp, sự tự tin chỉ xuất hiện sau khi bạn đã hành động và có phản hồi từ thực tế. Nếu chờ tự tin rồi mới làm, bạn đang đòi hỏi não bộ cung cấp bằng chứng trước khi có trải nghiệm. Theo cuốn Bắt đầu để chiến thắng của David Kadavy, nhiều người sáng tạo duy trì được năng suất không phải vì họ luôn có động lực, mà vì họ thiết kế được cách bắt đầu đủ đơn giản để hành động có thể diễn ra mỗi ngày. Chính hành động lặp lại này tạo ra động lực dài hạn.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA ĐỘNG LỰC CẢM XÚC VÀ ĐỘNG LỰC HÀNH VI

Động lực cảm xúc phụ thuộc vào trạng thái tinh thần, nên dao động mạnh và khó kiểm soát. Ngược lại, động lực hành vi được tạo ra từ chuỗi hành động cụ thể, có thể lặp lại. Khi bạn dựa vào hành vi thay vì cảm xúc, động lực trở nên ổn định hơn. Điều này giải thích vì sao những người làm việc hiệu quả không tìm kiếm động lực, mà tập trung thiết kế hành động phù hợp với năng lượng và thời gian hiện có.

KẾT BÀI

Hành động tạo động lực, chứ không phải ngược lại. Khi bạn hiểu đúng mối quan hệ này, bạn sẽ ngừng chờ đợi cảm xúc lý tưởng và bắt đầu thiết kế những bước hành động đủ nhỏ để có thể thực hiện ngay. Động lực bền vững không đến từ việc nghĩ nhiều hơn, mà đến từ việc làm và quan sát sự tiến triển thực tế. Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn vì sao hành động đơn giản lại có sức mạnh phá vỡ trì hoãn và tạo động lực lâu dài, cuốn Bắt đầu để chiến thắng của David Kadavy là một tài liệu nền tảng đáng tham khảo.

Happy Live Team

Nguồn: Trích dẫn sách “Bắt đầu để chiến thắng” của David Kadavy

Có thể bạn quan tâm: BẮT ĐẦU ĐỂ CHIẾN THẮNG

Khám phá sức mạnh sáng tạo tiềm ẩn bên trong bạn: Bắt đầu từ trái tim, Chiến thắng trong hành động

ĐẶT SÁCH NGAY