Hệ thống đầu tư Canslim: Cắt lỗ cũng giống như mua bảo hiểm
Hệ thống đầu tư Canslim – Đầu tư cũng giống như làm vườn, phải nhổ hết cổ dại (bán cổ phiếu lỗ) và chăm chút những bông hoa (giữ cổ phiếu lãi).
Đừng bao giờ do dự trong việc cắt lỗ
Việc giới hạn các khoản lỗ cũng giống như trả một khoản phí bảo hiểm nhỏ. Bạn đang làm giảm rủi ro xuống mức sẵn lòng chấp nhận được. Vâng, có thể cổ phiếu sẽ đảo chiều tăng giá ngay sau khi bạn vừa cắt lỗ. Điều này có thể khiến bạn cảm thấy thất vọng vì cắt lỗ đúng đáy. Nhưng ngay cả khi điều đó xảy ra, đừng vội kết luận rằng, hành động bán cắt lỗ của bạn là sai lầm. Đây là một tư duy nguy hiểm sẽ đẩy bạn vào những thảm họa.
Hãy suy nghĩ theo cách này: Nếu bạn đã mua bảo hiểm cho chiếc xe vào năm ngoái và bạn không gặp phải bất cứ tai nạn nào, liệu như thế có phải là bạn đang lãng phí tiền bạc hay không? Liệu bạn sẽ lại tiếp tục mua bảo hiểm trong năm nay? Tất nhiên rồi, bạn nên làm đó! Bạn có mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở hoặc cơ sở kinh doanh của bạn không? Nếu ngôi nhà hoặc cơ sở kinh doanh của bạn chưa bị cháy, liệu bạn có cho rằng đây là một quyết định tài chính sai lầm? Không, bạn không mua bảo hiểm cháy nổ vì biết chắc nhà mình sắp bị cháy. Bạn mua là để phòng hờ, để bảo đảm an toàn tài chính trước khả năng xảy ra thiệt hại nghiêm trọng trong tương lai.
Đây chính là cách tư duy giúp các nhà đầu tư thành công nhanh chóng cắt các khoản lỗ. Đó là cách duy nhất giúp bạn tránh được nguy cơ đối diện với khoản lỗ lớn hơn rất nhiều, thậm chí khiến tài khoản của bạn không bao giờ có thể phục hồi lại được.
Nếu bạn do dự và cho phép khoản lỗ tăng lên mức 20%, bạn cần kiếm khoản lãi 25% chỉ để hòa vốn. Nếu bạn tiếp tục chờ lâu hơn và cổ phiếu giảm 25%, bạn sẽ phải kiếm khoản lãi 33% để hòa vốn. Nếu bạn tiếp tục ôm khoản lỗ lâu hơn nữa, cho đến khi khoản lỗ là 33%, bạn sẽ phải kiếm khoản lãi 50% chỉ để hòa vốn. Tiếp tục để cho khoản lỗ trở nên lớn hơn, áp lực kiếm tiền của bạn trở nên nặng nề hơn vì khoản lỗ sẽ chống lại bạn theo quy luật hình học. Do đó, đừng bao giờ do dự trong việc cắt lỗ. Bạn phải hành động ngay lập tức để loại bỏ các quyết định đầu tư sai lầm. Hãy hình thành thói quen tuân thủ kỷ luật cắt lỗ.
Một vài nhà đầu tư để cho khoản lỗ lớn đến nỗi làm tổn hại nghiêm trọng sức khỏe của họ (Người dịch: lo lắng và căng thẳng vì thua lỗ có thể dẫn tới các bệnh tim mạch và hệ tiêu hóa như dạ dày). Trong tình huống này, tốt hơn hết là bán hết mọi thứ và ngừng lo âu.
Tôi biết một nhà môi giới chứng khoán, người từng mua cổ phiếu Brunswick vào năm 1961 tại mức giá $60 trong xu hướng giá xuống. Nó từng là siêu cổ phiếu dẫn dắt thị trường từ năm 1957 và đã tăng giá đến 20 lần. Khi giá giảm xuống mức $50, anh ấy tiếp tục mua nhiều hơn để bình quân giá. Anh ấy lại tiếp tục mua khi giá cổ phiếu giảm xuống còn $40. Đến khi cổ phiếu rớt xuống còn $30, anh ta đột tử ngay trên sân golf.
Lịch sử và bản chất con người không ngừng lặp lại trên thị trường chứng khoán. Vào mùa thu năm 2000, nhiều nhà đầu tư đã phạm phải sai lầm tương tự: họ mua Cisco (một cổ phiếu dẫn dắt của chu kỳ tăng giá trước đó), khi cổ phiếu này đang trên đường giảm giá $70, $60, $50 và tiếp tục xuống thấp hơn, sau khi đã đạt đỉnh tại mức $87. Bảy tháng sau, cổ phiếu này rớt xuống còn $13, tức những nhà đầu tư đã mua tại giá $70 bị lỗ đến 80%. Bài học rút ra từ câu chuyện này là: đừng bao giờ tranh cãi với thị trường. Sức khỏe và sự bình yên trong tâm hồn của bạn luôn luôn quan trọng hơn bất cứ cổ phiếu nào.
Hãy xem khoản lỗ nhỏ giống như khoản phí bảo hiểm nhỏ khi bạn mua bất cứ cổ phiếu nào. Rất nhiều lần, cổ phiếu đảo chiều tăng giá ngay sau khi bạn bán cắt lỗ. Nhưng ngay cả khi điều này xảy ra, bạn phải ghi nhớ mục tiêu quan trọng nhất là phải giữ cho tất cả các khoản lỗ ở mức nhỏ. Lúc này, bạn vẫn còn tiền để chiến thắng ở cổ phiếu khác.
Cắt lỗ nhanh và chốt lãi chậm
Một nhà đầu tư lão luyện từng nói rằng, khoản lỗ đầu tiên trên thị trường là khoản lỗ nhỏ nhất. Theo quan điểm của tôi, cách đưa ra quyết định đầu tư khôn ngoan luôn luôn là cắt lỗ nhanh và chốt lãi chậm (không hề có ngoại lệ). Hầu hết các nhà đầu tư đều bị cảm xúc làm rối trí, chốt lãi nhanh trong khi chậm cắt lỗ.
Mức rủi ro thật sự mà bạn gặp phải khi sử dụng phương pháp cắt lỗ được thảo luận ở trên là bao nhiêu? Là 8%, bất kể bạn mua cổ phiếu gì, nếu như bạn tuân thủ đúng quy tắc này. Tuy nhiên, hầu hết các nhà đầu tư ngoan cố đặt ra những câu hỏi đại loại như: “Chẳng phải chúng ta nên giữ cổ phiếu và chờ đợi hơn là bán ra và ghi nhận khoản lỗ hay sao?” hoặc “Liệu có nên áp dụng quy tắc cắt lỗ này trong mọi trường hợp hay không, hay là sẽ có một số ngoại lệ, chẳng hạn như khi công ty có một sản phẩm mới được khách hàng ưa chuộng?
Câu trả lời là: không có bất cứ ngoại lệ nào. Tất cả những chuyện này không hề làm thay đổi hoàn cảnh của bạn một chút nào. Bạn luôn phải bảo vệ số tiền mồ hôi nước mắt của mình.
Để cho khoản lỗ cứ lớn dần lên là một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất mà hầu hết các nhà đầu tư phạm phải. Bạn phải chấp nhận thực tế, sai lầm trong việc lựa chọn cổ phiếu và chọn thời điểm mua là điều hoàn toàn bình thường, thậm chí ngay cả các nhà giao dịch nhiều kinh nghiệm nhất cũng mắc phải. Vì thế, bạn không cần phải ngoan cố chứng tỏ rằng mình tài giỏi. Tôi có thể nói thẳng, nếu như bạn không sẵn lòng cắt lỗ nhanh và giới hạn khoản lỗ, tốt nhất bạn không nên giao dịch cổ phiếu. Liệu bạn có dám lái một chiếc xe không có phanh ra đường không? Nếu là một phi công lái máy bay chiến đấu, liệu bạn có dám xung trận mà không có dù thoát hiểm?
Có nên bình quân giá xuống?
Một trong những hành động nghiệp dư nhất mà các nhà môi giới chứng khoán thường làm là lưỡng lự hoặc không dám gọi điện cho khách hàng khi cổ phiếu giảm. Thực ra, đó là khi khách hàng cần được giúp đỡ nhất. Việc lẩn trốn trách nhiệm trong thời điểm khó khăn cho thấy bạn thiếu sự dũng cảm trước áp lực. Nhưng có một điều còn tồi tệ hơn là người môi giới lại khuyến khích và tư vấn cho khách hàng của mình “bình quân giá xuống (tức mua thêm nhiều cổ phiếu đang thua lỗ nhằm làm giảm giá vốn)”. Nếu người môi giới của tôi đưa ra lời khuyên này, tôi lập tức đóng tài khoản và tìm kiếm một nhà môi giới mới, thông minh hơn.
Mọi người đều yêu thích việc mua cổ phiếu, nhưng ít ai có đủ dũng khí để bán cắt lỗ. Chừng nào bạn còn nắm giữ cổ phiếu, bạn vẫn còn chút hy vọng nhỏ nhoi giá sẽ tăng trở lại điểm hòa vốn để bạn thoát hàng. Một khi bán cắt lỗ, bạn sẽ hoàn toàn từ bỏ mọi hy vọng và chấp nhận thực tế lạnh lùng về sự thất bại tạm thời này. Các nhà đầu tư luôn nuôi hy vọng hơn là suy nghĩ thực tế. Sự hiểu biết và hành động quyết đoán tốt hơn việc hy vọng hoặc đoán mò. Chuyện bạn muốn cổ phiếu tăng giá để hòa vốn khi thoát hàng, chẳng làm thay đổi quy luật vận động và thực tế tàn nhẫn của thị trường. Thị trường chứng khoán chỉ tuân theo quy luật cung và cầu mà thôi.
Một nhà giao dịch vĩ đại từng nói rằng, trên thị trường chứng khoán chỉ tồn tại hai cảm xúc: tham lam và sợ hãi. Ông nói tiếp: “Duy chỉ có một vấn đề là chúng ta thường tham lam khi nên phải sợ hãi và sợ hãi khi nên phải tham lam.” Đây chính là điều đã xảy ra vào năm 2009, giống như từng xảy ra vào năm 1929.
Câu chuyện con gà tây
Từ nhiều năm trước, tôi đã nghe kể câu chuyện của Fred C. Kelly, tác giả cuốn sách Why You Win or Lose (Lý Do Bạn Thành Công Hay Thất Bại),
minh họa hoàn hảo cho cách tư duy của một nhà đầu tư bình thường tại thời điểm phải đưa ra quyết định bán cắt lỗ:
Một cậu bé đang đi đường bỗng bắt gặp ông lão đang tìm cách bắt lũ gà tây hoang. Ông ta có một cái bẫy gà tây, là một thiết bị thô sơ gồm một cái hộp lớn có cửa gắn bản lề ở trên đỉnh. Cánh cửa này được giữ mở lên bằng một thanh chống có cột đoạn dây nối dài khoảng hơn 30 mét về phía sau tới chỗ người đặt bẫy. Một ít hạt bắp được rãi dọc trên đường để nhử lũ gà tây vào bẫy. Sau khi đã vào trong chiếc hộp, lũ gà tây sẽ phát hiện bên trong còn có nhiều bắp hơn nữa. Khi thấy có nhiều gà tây vào trong chiếc hộp, ông lão sẽ dật thanh chống ra để cánh cửa sập xuống. Một khi cánh cửa sập xuống, ông ta sẽ không mở nó lên vì sẽ làm cho số gà bên trong sợ hãi và chạy mất. Thời điểm mà người đi săn giật thanh chống là khi ông ta đã hài lòng với số gà tây đi vào bên trong bẫy.
Một ngày nọ, có 12 con gà chui vào bẫy của ông ta. Sau đó, 1 con bước ra và còn lại 11 con. Ông lão nghĩ: “Tiếc quá, phải chi mình giật sợi dây khi còn đủ 12 con trong đó. Thôi mình chờ thêm một chút, có thể con kia sẽ quay trở lại vào trong.” Trong khi ông ta chờ đợi con gà tây thứ 12 đi vào lại bên trong, thêm 2 con nữa bước ra khỏi bẫy. “Đáng lẽ ra mình nên biết hài lòng với 11 con. Thôi, giờ chỉ cần 1 con bước vào lại bên trong là mình sẽ giật bẫy”, ông lão nghĩ. Nhưng lại thêm 3 con gà tây đi ra khỏi bẫy trong khi ông ta chờ đợi. Từng có 12 con gà chui vào bẫy, giờ chỉ còn 8 con.
Thế nhưng, ông ta vẫn chưa từ bỏ hy vọng sẽ có một vài con gà quay trở lại bên trong chiếc bẫy. Đến khi chỉ có duy nhất một con trong chiếc bẫy, ông ta tự nhủ: “Mình sẽ đợi tới khi nào nó đi ra hoặc một con khác bước vào, rồi mình sẽ về.” Nhưng con gà tây cuối cùng bước ra khỏi bẫy và chạy theo đàn. Ông lão trắng tay ra về.
Tâm lý của một nhà đầu tư thông thường cũng không khác nhiều so với ông lão bẫy gà tây kia. Họ hy vọng nhiều gà tây hơn sẽ quay trở lại bên trong chiếc hộp trong khi lẽ ra họ phải lo sợ rằng, tất cả lũ gà còn lại sẽ bước ra và họ sẽ trắng tay.
Nếu bạn là một nhà đầu tư mới, đang từng bước xây dựng phương pháp đầu tư và một bộ nguyên tắc chốt lời – cắt lỗ rõ ràng, thì bộ sách Làm giàu từ chứng khoán là một điểm tựa rất đáng tin cậy.
Bộ sách không chỉ nói nên làm gì, mà giúp bạn hiểu vì sao phải làm như vậy: vì sao chốt lời ở vùng 20–25% giúp bảo vệ thành quả, và vì sao kỷ luật cắt lỗ 7–8% lại là điều kiện sống còn để tồn tại lâu dài trên thị trường.
Với người mới, đây giống như một người thầy đi cùng bạn từ những bước đầu tiên, giúp bạn nhìn thị trường đúng hơn, tỉnh táo hơn, và quan trọng nhất là đầu tư có kỷ luật.
Happy Live team biên soạn/Trích sách Làm giàu từ chứng khoán
