Chúng ta lớn lên với một niềm tin rất quen thuộc: Muốn cuộc sống tốt hơn, bạn phải kiểm soát nó tốt hơn.

Kiểm soát kế hoạch, tiến độ, rủi ro, cả phản ứng của người khác,… – nếu có thể.

Thoạt nhìn, điều này có vẻ hợp lý. Nhưng có một nghịch lý tinh tế mà nhiều người trải qua: Càng cố siết chặt mọi thứ, hiện thực lại càng trở nên khó lường. Những yếu tố ngoài dự tính xuất hiện. Những tình huống “không theo kế hoạch” xảy ra nhiều hơn.

Vì sao lại như vậy?

Kiểm soát thường xuất phát từ sợ hãi

Theo Abraham-Hicks trong Yêu cầu đúng, nhận đủ, điều quan trọng không phải là bạn làm gì, mà là rung động phía sau hành động đó.

Khi bạn kiểm soát vì cảm hứng – ví dụ, bạn sắp xếp công việc vì bạn yêu sự rõ ràng – năng lượng của bạn nhẹ. Nhưng khi bạn kiểm soát vì sợ mọi thứ đi chệch hướng, vì lo mình sẽ thất bại, vì không tin vào dòng chảy tự nhiên – năng lượng của bạn mang tính chống đối.

Sự chống đối đó chính là ma sát.

Và khi có ma sát, bạn không còn đồng bộ với mong muốn của mình nữa. Bạn vừa muốn mọi thứ suôn sẻ, vừa phát ra rung động lo lắng rằng nó có thể trượt khỏi tầm tay.

Hiện thực không phản hồi kế hoạch của bạn. Nó phản hồi rung động bạn đang giữ.

Càng siết chặt, bạn càng mất linh hoạt

Trong Sức mạnh kỳ diệu của Ý định có chủ đích, Abraham-Hicks nói nhiều về việc thiết lập ý định thay vì kiểm soát kết quả.

Ý định là hướng đi. Kiểm soát là cố định cách thức.

Khi bạn quá tập trung vào cách mọi thứ phải diễn ra, bạn vô tình loại bỏ những khả năng khác – có thể phù hợp hơn, nhanh hơn, tự nhiên hơn – chỉ vì chúng không giống với hình dung ban đầu.

Hiện thực vì thế trông như “chống lại” bạn. Nhưng thực ra, bạn đang chống lại những phương án linh hoạt mà cuộc sống đưa đến.

Kiểm soát làm tăng độ nhạy với biến động

Một điều thú vị là: khi bạn càng muốn mọi thứ nằm trong tầm dự đoán, bạn càng nhạy cảm với những thay đổi nhỏ.

Một sai lệch nhỏ trong kế hoạch cũng khiến bạn lo lắng. Một phản ứng không như kỳ vọng cũng khiến bạn bất an. Một kết quả chưa hoàn hảo cũng đủ để bạn đặt lại toàn bộ niềm tin của mình.

Theo Hiện thực hóa Khát vọng, khi bạn ở trạng thái cho phép, bạn không mất phương hướng vì một biến động nhỏ. Bạn điều chỉnh nhẹ nhàng.

Nhưng khi bạn ở trạng thái kiểm soát, mỗi biến động đều bị phóng đại thành rủi ro.

Và như thế, cuộc sống trở nên “khó đoán” hơn – không phải vì nó hỗn loạn hơn, mà vì bạn ít chấp nhận sự dao động tự nhiên hơn.

Sự khác biệt giữa chủ động và kiểm soát

Không kiểm soát không có nghĩa là thụ động.

Bạn vẫn có thể đặt mục tiêu. Vẫn có thể lên kế hoạch. Vẫn có thể hành động nhất quán.

Khác biệt nằm ở chỗ: bạn có đang hành động từ sự tin tưởng hay từ sự lo lắng?

Nếu bạn tin rằng mong muốn của mình có thể thành hình theo nhiều cách khác nhau, bạn sẽ không bám chặt vào một kịch bản duy nhất. Bạn chủ động, nhưng không căng thẳng.

Nếu bạn tin rằng chỉ có một cách duy nhất để mọi thứ diễn ra “đúng”, bạn sẽ liên tục cảnh giác. Và cảnh giác kéo dài chính là một rung động thiếu an toàn.

Hiện thực phản hồi rung động thiếu an toàn đó bằng những trải nghiệm khiến bạn càng muốn kiểm soát hơn.

Một vòng lặp bắt đầu.

Khi bạn buông kiểm soát, điều gì thật sự thay đổi?

Abraham-Hicks không khuyến khích buông xuôi. Họ nhấn mạnh sự cho phép.

Cho phép không có nghĩa là mặc kệ. Nó có nghĩa là bạn vẫn giữ mong muốn rõ ràng, nhưng không chống lại cách thức nó đến.

Khi bạn chuyển từ “Mọi thứ phải xảy ra như thế này” sang “Mình tin sẽ có cách phù hợp”, năng lượng thay đổi.

Bạn không còn ở trạng thái căng thẳng cao độ. Bạn linh hoạt hơn. Bạn nhận ra cơ hội nhanh hơn. Bạn điều chỉnh trước khi biến động trở thành khủng hoảng.

Và khi đó, hiện thực bắt đầu trông ít hỗn loạn hơn.

Lời kết

Càng cố kiểm soát hiện thực, bạn càng phát ra tín hiệu rằng hiện thực không đáng tin. Và khi rung động nền là nghi ngờ, bạn sẽ liên tục tìm thấy bằng chứng để củng cố nỗi nghi ngờ đó.

Cuộc sống không cần bị siết chặt để vận hành. Nó cần sự đồng bộ.

Bạn có thể giữ ý định rõ ràng mà không kiểm soát từng chi tiết. Bạn có thể hành động nhất quán mà không căng thẳng. Bạn có thể mong muốn mạnh mẽ mà không ép buộc.

Có lẽ điều khiến hiện thực khó đoán không phải vì nó quá phức tạp, mà vì bạn đang cố điều khiển nó bằng nỗi sợ, thay vì bằng sự tin tưởng.

Và khi sự tin tưởng thay thế cho kiểm soát, cuộc sống không trở nên hoàn hảo ngay lập tức – nhưng nó trở nên mềm mại hơn, dễ thở hơn, và ít phải chống lại hơn.